6 dk okuma
Bir motor çıkışını korumanın iki yaygın yolu var: motor koruma şalteri (MKŞ) ya da kontaktörle birlikte kullanılan ayrı bir termik röle. İkisi de aşırı yükü görür, ama kısa devre koruması, pano içindeki yer ihtiyacı ve devreye alma süresi bakımından farklı sonuçlar verir.
Temel fark: kısa devre koruması
Motor koruma şalteri, aşırı yük (termik) ve kısa devre (manyetik) korumasını tek gövdede birleştirir. Termik röle ise yalnızca aşırı yüke bakar; kısa devre için önüne ayrıca bir sigorta ya da devre kesici konması gerekir. Yani termik röleli çözümde koruma zinciri her zaman en az iki cihazdan oluşur.
| Kriter | Motor koruma şalteri | Kontaktör + termik röle |
|---|---|---|
| Kısa devre koruması | Dahili | Ayrı sigorta/kesici gerekir |
| Ray üzerinde yer | Daha az | Daha fazla |
| Uzaktan aç-kapa | Kontaktörle birlikte | Zaten kontaktör var |
| Yedek parça | Tek kalem | İki-üç kalem |
| Sık anahtarlamalı yük | Kontaktör şart | Uygun |
Hangisini ne zaman seçmeli?
- Sık devreye girip çıkmayan pompa, fan, kompresör çıkışlarında MKŞ tek başına yeterlidir; pano sadeleşir.
- Otomasyonla sık anahtarlanan hatlarda kontaktör zaten gerekir; burada MKŞ + kontaktör ya da sigorta + kontaktör + termik röle kombinasyonları yarışır.
- Aynı panoda çok sayıda küçük motor varsa MKŞ ray boyunu belirgin şekilde kısaltır.
- Mevcut panoda revizyon yapıyorsanız, kablolamayı değiştirmemek adına termik röleli mimariyi korumak daha hızlı olabilir.
Ayar akımı: etiket değeri yeterli değil
Her iki çözümde de ayar akımı motorun etiket akımına göre yapılır; ancak yıldız-üçgen yol vermede termik rölenin faz akımını mı hat akımını mı gördüğü değişir. Üçgen sargı içine bağlanan rölede ayar, hat akımının 0,58 katına kurulur. Bu ayrıntı atlandığında motor ya erken atar ya da hiç korunmaz.
Sıkça sorulan sorular
Motor koruma şalteri tek başına yeterli mi?
Motoru elle devreye alıp çıkaracaksanız evet. Otomasyonla ya da uzaktan kumanda ile sık anahtarlama yapılacaksa MKŞ'nin yanına bir kontaktör eklemek gerekir; MKŞ sık anahtarlama için tasarlanmamıştır.
Termik röle ayarını kaça kurmalıyım?
Doğrudan yol vermede motorun etiket akımına kurulur. Yıldız-üçgen yol vermede ve röle üçgen sargı içine bağlıysa ayar, hat akımının 0,58 katıdır.
Motor koruma şalteri ile sigorta arasındaki fark nedir?
Sigorta yalnızca kısa devrede eriyerek keser ve sonrasında değiştirilmesi gerekir. Motor koruma şalteri hem aşırı yükü hem kısa devreyi görür, tekrar kullanılabilir ve ayar akımı motora göre ayarlanabilir.
Sürücüyle çalışan motorda ayrıca termik koruma gerekir mi?
Sürücü elektronik motor koruması içerir; doğru parametrelendiğinde ayrı termik röleye çoğu uygulamada gerek kalmaz. Ancak birden fazla motorun tek sürücüden beslendiği durumlarda her motora ayrı koruma konulmalıdır.