6 dk okuma
IP kodu iki rakamdan oluşur ve her rakam ayrı bir koruma türünü anlatır. Birinci rakam katı cisimlere (toz, parmak, tel) karşı korumayı, ikinci rakam suya karşı korumayı gösterir. IP65'te 6 toza karşı tam koruma, 5 ise su püskürtmesine dayanım demektir.
| Rakam | 1. hane — katı cisim | 2. hane — su |
|---|---|---|
| 3 | 2,5 mm üstü cisimler | Eğik yağmur (60°'ye kadar) |
| 4 | 1 mm üstü cisimler (tel) | Her yönden su sıçraması |
| 5 | Toz girişi sınırlı | Düşük basınçlı su püskürtmesi |
| 6 | Toza karşı tam koruma | Güçlü su püskürtmesi |
| 7 | — | Geçici daldırma (1 m, 30 dk) |
Hangi ortamda hangi sınıf?
- IP54 — kapalı, kuru üretim alanı; tozun sınırlı, suyun yalnızca sıçrama biçiminde olduğu yerler.
- IP55 — atölye ve depo; hortumla yer yıkanan ama pano doğrudan hedef olmayan ortamlar.
- IP65 — gıda, kimya, tekstil boyahanesi; yıkama yapılan, tozlu ya da nemli üretim alanları.
- IP66 — açık hava, yıkama tabancasıyla temizlenen hatlar, yoğun tozlu tesisler.
- IP67 — geçici su altında kalma ihtimali olan zemin seviyesi montajlar; panoda nadiren gerekir.
Yüksek IP neden her zaman doğru değil?
Sızdırmazlık arttıkça pano içindeki ısı dışarı çıkamaz. IP65 bir panoda hava değişimi yoktur; içerideki sürücü, trafo ve güç kaynağının ürettiği ısı yalnızca gövde yüzeyinden atılır. Bu yüzden yüksek IP'li panolarda çoğu zaman klima ya da ısı değiştirici gerekir — fan ve filtre kombinasyonu IP sınıfını düşürür.
IP sınıfını sahada bozan dört şey
- Kablo rakoru yerine delik açmak: contası olmayan her delik IP sınıfını sıfırlar.
- Kapak contasının ezilmesi ya da boyanması: conta yüzeyi düzgün oturmazsa sızdırmazlık biter.
- Kilit ve menteşe sayısının azaltılması: geniş kapaklarda kilit azsa conta ortadan açılır.
- Pano üstüne delik açıp klima montajı: uygun flanş kullanılmazsa su doğrudan içeri girer.
IK kodu ayrı bir şeydir
IP, toz ve suya karşı korumayı anlatır; darbeye karşı dayanımı değil. Darbe için IK kodu kullanılır (IK08, IK10 gibi). Forklift trafiğinin olduğu, malzeme çarpma ihtimali bulunan yerlerde IP kadar IK de sorulmalıdır. Sac kalınlığı ve gövde yapısı burada belirleyicidir.
Sac pano, bara ve pano iklimlendirme bileşenlerinde Himel, Wepan ve Tempa Pano ürünleriyle çalışıyoruz. Ortam koşullarınızı ve pano içindeki ısı yükünü paylaşın; IP sınıfı ile soğutma çözümünü birlikte belirleyelim.
Sıkça sorulan sorular
IP54 ile IP55 arasındaki fark pratikte ne kadar önemli?
Birinci hane aynı, ikinci hane farklı: IP54 su sıçramasına, IP55 düşük basınçlı su püskürtmesine dayanır. Yer yıkaması yapılan bir atölyede hortum panoya doğrultulabiliyorsa IP55 gerekir. Yalnızca zemin yıkanıyor ve pano yüksekteyse IP54 yeterlidir.
Dış ortamdaki pano için IP66 yeterli mi?
Su ve toz açısından yeterli, ama dış ortamda iki konu daha var: güneş ve yoğuşma. Doğrudan güneş alan pano içeriyi ısıtır — gölgelik ya da çift cidar gerekir. Gece soğuyan panoda ise içeride yoğuşma oluşur; bunun için ısıtıcı ve higrostat konur. IP tek başına dış ortam için yeterli bir kriter değildir.
Pano kapağına buton ve lamba takınca IP düşer mi?
Kullanılan kumanda elemanının kendi IP sınıfı belirleyicidir. IP65 sınıflı buton ve sinyal lambaları contasıyla birlikte doğru montaj edilirse pano sınıfı korunur. Sızdırmazlık contası unutulur ya da delik ölçüsü büyük açılırsa koruma o noktadan kaybolur.
Şartnamede IP sınıfı yazmıyorsa ne seçilmeli?
Ortamı tarif ederek karar veriyoruz: toz var mı, yıkama yapılıyor mu, pano hangi yükseklikte, dış ortamda mı. Kapalı ve kuru üretim alanında IP54, yıkama yapılan gıda ve kimya tesislerinde IP65 pratikte en sık doğru çıkan seçimlerdir. Kararı verirken pano içindeki ısı yükünü de birlikte hesaplıyoruz.