6 dk okuma
Kablo kesiti seçerken çoğu zaman yalnızca akıma bakılır. Oysa doğru kesit üç kriterin en büyüğüdür: akım taşıma kapasitesi, izin verilen gerilim düşümü ve kısa devre dayanımı. Uzun hatlarda belirleyici olan genellikle akım değil, gerilim düşümüdür.
1. Akım taşıma kapasitesi ve düzeltme faktörleri
Katalogdaki akım değerleri belirli bir referans koşul için verilir. Gerçek sahada ortam sıcaklığı, döşeme yöntemi (kanal, boru, toprak altı), bir arada döşenen kablo sayısı ve termal yalıtım bu değeri düşürür. Kablo kanalında yan yana giden altı kablonun her biri, tek başına döşenen kabloya göre belirgin şekilde daha az akım taşır.
2. Gerilim düşümü
Uygulamada aydınlatma devrelerinde %3, güç devrelerinde %5 civarı sınır kabul edilir. Uzun konveyör hatları, saha panoları ve dış saha aydınlatmasında kesit çoğu zaman bu kriterden büyür. Motor hatlarında gerilim düşümü, yol alma anındaki moment kaybı olarak da geri döner.
3. Kısa devre dayanımı
Kablo, önündeki koruma cihazı açana kadar geçen sürede kısa devre akımına dayanmalıdır. Koruma cihazının açma süresi ve kesme kapasitesi ile kablonun kesiti birlikte değerlendirilir. Yüksek kısa devre akımı beklenen ana hatlarda bu kriter kesiti belirleyebilir.
Sık atlanan noktalar
- Sürücü çıkışındaki motor kablosu ekranlı olmalı ve ekran iki uçtan da topraklanmalıdır; aksi hâlde EMC sorunları başlar.
- Halojen free (LSZH) gereksinimi, kaçış yolları ve kapalı alanlarda şartname gereği olabilir.
- Kablo pabucu ve sıkma aleti, kesitle uyumlu seçilmezse bağlantı direnci ısınmaya yol açar.
- Yedek kapasite: bugünün yüküne göre seçilen kesit, iki yıl sonraki ilaveyi kaldırmayabilir.
Sıkça sorulan sorular
NYY ile NYAF arasındaki fark nedir?
NYY, sabit tesisatta kullanılan çok telli sert bakır iletkenli enerji kablosudur. NYAF ise pano içi bağlantılarda tercih edilen, çok ince tellerden oluşan bükülgen iletkendir. Pano kablajında NYAF, sahada güzergâh boyunca NYY yaygındır.
Motor kablosu neden ekranlı olmalı?
Sürücü çıkışındaki hızlı gerilim değişimleri kabloyu bir anten gibi davrandırır. Ekran, bu girişimi kontrol altına alarak sensör ve haberleşme hatlarındaki parazitleri, ayrıca kaçak akım rölesinin gereksiz açmasını önler.
Kablo eklemesi (ek yapmak) uygun mu?
Mümkünse kaçınılmalıdır. Zorunlu hâllerde uygun ek kutusu ya da reçineli ek takımı kullanılmalı, ek noktası erişilebilir bırakılmalıdır. Gömülü ve erişilemez eklerin arıza bulma süresini uzattığı unutulmamalıdır.
Alüminyum kablo kullanılabilir mi?
Büyük kesitli ana besleme hatlarında maliyet avantajı sağlar. Ancak bağlantı noktalarında bimetal pabuç kullanmak ve sıkma torkuna uymak şarttır; alüminyum-bakır doğrudan teması korozyona yol açar.