5 dk okuma
Kontaktör kataloglarında aynı cihaz için iki farklı akım değeri görürsünüz: biri AC-1, diğeri AC-3. Bu iki değer arasındaki fark çoğu zaman iki katın üzerindedir ve yanlış olanı esas alan bir seçim, kontaktörün beklenenden çok daha kısa sürede bitmesine yol açar.
Kullanım kategorisi ne anlatır?
| Kategori | Yük tipi | Anahtarlama koşulu |
|---|---|---|
| AC-1 | Rezistif / az endüktif | Isıtıcı, rezistans, güç kaynağı |
| AC-3 | Sincap kafesli motor | Yol alma akımı, dönerken kesme |
| AC-4 | Motor, ters yönde durdurma | Jog, plugging, sık kalkış |
| DC-1 / DC-3 | Doğru akım yükleri | Ayrı tablo ile değerlendirilir |
Motor çıkışında her zaman AC-3 değeri esas alınır. Bir kontaktörün üzerinde “40 A” yazması, 40 A'lik motoru sürebileceği anlamına gelmez; o değer büyük ihtimalle AC-1 içindir ve motor tarafındaki karşılığı 18 kW civarına denk gelen daha düşük bir akımdır.
Anahtarlama sıklığı ömrü belirler
Kontaktörün elektriksel ömrü, anahtarlama sayısıyla ölçülür. Saatte birkaç kez devreye giren bir pompa çıkışıyla, dakikada birkaç kez kalkıp duran bir konveyör aynı cihazı gerektirmez. Sık kalkış-duruş varsa bir üst gövdeye çıkmak ya da sürücü üzerinden kontrol etmek uzun vadede daha ucuzdur.
Bobin gerilimi: en sık yapılan sipariş hatası
- 230 V AC — klasik pano kumanda gerilimi, hâlâ en yaygın.
- 24 V DC — PLC çıkışından doğrudan sürülen modern panolarda standart.
- 24 V AC / 110 V AC — özel şartname ve eski tesislerde karşımıza çıkar.
- Sipariş verirken bobin gerilimini yazmak, sonradan bobin değiştirmekten hızlıdır.
Sıkça sorulan sorular
Kontaktörün yanına ne zaman yardımcı kontak eklenir?
Kontaktörün konumunu PLC'ye bildirmek, kilitleme (interlock) kurmak veya sinyal lambası sürmek gerektiğinde eklenir. Gövde üzerindeki hazır kontaklar yetmiyorsa yandan ya da önden takılan blok kullanılır; sipariş sırasında NO/NC sayısını belirtmek gerekir.
Sürücü ile birlikte kontaktör gerekli mi?
Sürücü çıkışında motoru anahtarlamak için kontaktör kullanılmaz. Güvenli durdurma gerektiğinde modern sürücülerdeki STO girişi tercih edilir; şebeke tarafında ise servis kesintisi için ayrı bir yük kesici veya kontaktör bulunabilir.
Kontaktör bobini uğulduyor, sebebi ne olabilir?
En yaygın sebepler: bobin geriliminin düşük olması, kontak yüzeyinde kir veya paslanma, ve manyetik çekirdek yüzeyinde yabancı madde bulunmasıdır. Kumanda gerilimi ölçülmeli ve gerekiyorsa kesit büyütülmelidir.
Termik röle kontaktörün altına mı üstüne mi takılır?
Termik röle kontaktörün yük tarafına, yani çıkışına takılır; böylece motora giden akımı ölçer. Doğrudan geçmeli tipler kontaktörün altına oturur, ayrı montajlı tiplerde bağlantı kablolarla yapılır.