7 dk okuma
Bir motor çıkışı hazırlarken dört şey birlikte belirlenir: koruma cihazının ayar aralığı, kontaktör anma akımı, kablo kesiti ve sigorta. Aşağıdaki tablo 400 V üç fazlı standart asenkron motorlar için pratik bir başlangıç noktasıdır. Kesin değer her zaman motor etiketindeki anma akımından okunur.
| Motor gücü | Yaklaşık akım | Koruma ayar aralığı | Kontaktör (AC-3) | Kablo kesiti |
|---|---|---|---|---|
| 0,75 kW | ~1,9 A | 1,6–2,5 A | 9 A | 1,5 mm² |
| 1,5 kW | ~3,5 A | 2,5–4 A | 9 A | 1,5 mm² |
| 2,2 kW | ~5,0 A | 4–6,3 A | 9 A | 1,5 mm² |
| 4 kW | ~8,5 A | 6,3–10 A | 12 A | 2,5 mm² |
| 5,5 kW | ~11,5 A | 9–14 A | 18 A | 2,5 mm² |
| 7,5 kW | ~15,5 A | 13–18 A | 18 A | 4 mm² |
| 11 kW | ~22 A | 17–23 A | 25 A | 6 mm² |
| 15 kW | ~30 A | 23–32 A | 32 A | 10 mm² |
| 18,5 kW | ~36 A | 30–40 A | 40 A | 10 mm² |
| 22 kW | ~43 A | 37–50 A | 50 A | 16 mm² |
| 30 kW | ~58 A | 50–63 A | 65 A | 25 mm² |
| 37 kW | ~71 A | 63–80 A | 80 A | 35 mm² |
Tabloyu bozan üç durum
- Uzun kablo — gerilim düşümü kesiti belirleyici hale gelir. 50 metreyi geçen hatlarda kesit tablodaki değerin üstüne çıkabilir.
- Yüksek ortam sıcaklığı — hem kablo kapasitesi hem de cihaz akımı düşer. 40 °C üstünde katalogdaki derating tablosu uygulanır.
- Ağır kalkış — kırıcı, vinç ve kompresörde kalkış süresi uzundur; koruma cihazı bu süreye dayanacak sınıfta (class 20/30) seçilir.
Yıldız-üçgen ve sürücülü çıkışta ne değişir?
Yıldız-üçgen yol vermede ana ve üçgen kontaktörler motor akımının yaklaşık %58'ine, yıldız kontaktörü ise %33'üne göre seçilir; termik röle üçgen hattına konur ve yine %58 değerine ayarlanır. Sürücülü çıkışta ise kontaktör çoğu zaman gerekmez; sürücünün giriş tarafına üreticinin belirttiği tipte sigorta ya da kesici konur, motor koruması sürücü parametresiyle yapılır.
Hangi markada hangi karşılığı var?
Aynı ayar aralığı için birden fazla marka alternatifi bulunur. Schneider Electric tarafında TeSys ailesi, Siemens tarafında SIRIUS, yerli üretimde Sigma Elektrik ve Himel serileri aynı akım kademelerini karşılar. Aradaki fark; kesme kapasitesi, yardımcı kontak seçenekleri, montaj ölçüsü ve teslim süresidir. Şartnamede marka zorunluluğu yoksa bu dört başlığı yan yana koyup karşılaştırıyoruz.
Motor listenizi ya da etiket fotoğraflarını gönderin; koruma, kontaktör, kablo ve sigortayı kalem bazında çıkarıp aynı iş günü teklif verelim. Listede kaç kalem olursa olsun tek irsaliyede toplanır.
Sıkça sorulan sorular
Motor etiketinde iki akım yazıyor, hangisini almalıyım?
Etikette genelde 230/400 V için iki değer bulunur. 400 V üç fazlı şebekede motor üçgen mi yıldız mı bağlanacaksa ona karşılık gelen satır alınır. Üç fazlı 400 V standart kurulumda 400 V satırındaki (genelde küçük olan) değer esas alınır. Emin olunamayan durumda motorun bağlantı kutusundaki köprü düzeni kontrol edilir.
Koruma ayarını akımın üstüne çekmek zararlı mı?
Evet. Sürekli atma şikâyetinde en sık yapılan şey ayarı yukarı çekmektir; bu, motoru korumasız bırakır. Ayar etiket akımına eşit olmalıdır. Sürekli atıyorsa sebep aranmalı: mekanik sıkışma, faz dengesizliği, yetersiz soğutma ya da gerçekten artan yük. Ayarı büyütmek sorunu gizler, motor sargısını yakar.
Kontaktörü bir kademe büyük almak mantıklı mı?
Sık devreye giren uygulamalarda evet. Kontaktörün mekanik ve elektriksel ömrü anahtarlama sayısıyla sınırlıdır; bir kademe büyük kontaktör aynı yükte daha uzun dayanır. Saatte onlarca kez kalkan bir motorda bu fark yıllara yansır. Nadiren anahtarlanan uygulamalarda ise ek maliyetin karşılığı olmaz.
Kablo kesitini tablodan almak yeterli mi?
Kısa hatlarda genelde yeterlidir. Ancak kesit üç kriterin en zorlayıcısına göre belirlenir: akım taşıma kapasitesi, gerilim düşümü ve kısa devre dayanımı. Uzun hatlarda gerilim düşümü, bir arada çekilen çok sayıda kabloda ise ısınma belirleyici olur. Metraj ve döşeme şeklini gönderirseniz kontrolü birlikte yapıyoruz.